پدیده تغییر اقلیم یکی از چالش های مهم قرن حاضر محسوب می شود و به نوعی ابعاد تأثیرات آن فرا منطقه ای بوده و اکوسیستم کره زمین را تحت الشعاع خود قرار داده است از جمله این اثرات می توان به روند تغییرات هیدرولوژیکی رودخانه ها اشاره کرد. محدوده مورد مطالعه در این پژوهش حوضه آبریز رودخانه ارمند در استان چهارمحال و بختیاری است. داده های مورد استفاده از اطلاعات 4 ایستگاه هیدرومتری واقع در منطقه مورد مطالعه در یک دوره آماری 35 ساله (1986-2020) به دست آمده است. روش مورد استفاده در این تحقیق، آزمون آماری و گرافیکی من _کندال است. نتایج حاصله از بررسی روند و تغییرات رواناب (دبی) در ایستگاه های هیدرومتری حوضه ارمند (شامل ارمند، بهشت آباد، کوه سوخته و کره بس) نشانگر وجود روند کاهشی و معنی دار رواناب سالیانه، و فصل های زمستان، بهار، تابستان و پاییز است. از طرفی مقایسه میانگین تغییرات دبی در فصل های مختلف نشان داد که فصل تابستان بیشترین تغییرات کاهشی رواناب را نسبت به سایر فصل ها داشته است. نتایج این پژوهش همچنین نشان داد میانگین دبی سالیانه کل حوضه در طول دوره آماری برابر با 3/29 مترمکعب بر ثانیه بوده است. میانگین حداقل و حداکثر دبی سالیانه حوضه در همین مدت به ترتیب 7/0 و 785/84 مترمکعب بر ثانیه ثبت شده است. ایستگاه ارمند با متوسط 7/137 مترمکعب بر ثانیه در فصل بهار بیشترین دبی ایستگاهی و در همین فصل ایستگاه کوه سوخته با 74/6 مترمکعب بر ثانیه کمترین دبی را در بین ایستگاه های هیدرومتری حوضه داشته اند.

فن آوری سنجش از دور توانمندی های شگرف خود را در حل اکثر مسایل و معضلات منابع زمینی نشان داده است. یکی از مهمترین کاربردهای فن آوری آشکارسازی تغییرات رخ داده در طی زمان معین برای کاربری و پوشش های زمینی می باشد. در این تحقیق، سعی بر آن شد که تا تغییرات کاربری و پوشش اراضی شهری تهران در بازه زمانی ده ساله بین سال های 1988 تا 1998 مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد. با استفاده از بسته نرم افزاری PCI GEOMATICA و بعد از انجام عملیات انطباق دقیق تصاویر سنجنده TM ماهواره لندست، روش های متفاوت آشکارسازی رقومی تغییرات مانند روش ساده تفریق باندها، روش تجزیه و تحلیل مولفه های اصلی (PCA) و منطق فازی جهت تولید نقشه تغییرات شهر تهران مورد استفاده قرار گرفتند. تغییرات حاصله بیشتر در کاربری و پوشش گیاهی مشاهده شدند. نقشه تولید شده در این تحقیق می تواند بعنوان ابزاری مفید جهت بازرسی و پایش استفاده غیرقانونی از زمین در نواحی شهری در اختیار مدیران شهری قرار گیرد.

اطلاع و آگاهی از نوع اقلیم هر منطقه اساس برنامه ریزی زیربنایی در تمام مسائل مربوط به آن منطقه است. باغ گیاه شناسی ملی ایران به عنوان یکی از مهمترین جاذبه های گردشگری کشور است. انجام تحقیقات گیاه شناسی و باغبانی، آموزش، ارتقای آگاهی های عمومی در زمینه منابع طبیعی و محیط زیست و ایجاد جاذبه طبیعت گردی و حفاظت از گونه های گیاهی بومی در خارج از رویشگاه اصلی از مهمترین اهداف ایجاد این باغ است. شناخت نوع اقلیم و تغییرات آن می تواند در حفظ و نگهداری و پایداری آن به عنوان یک باغ ملی موثر باشد. در این مطالعه به منظور تعیین نوع اقلیم باغ و تغییرات آن طی سه دهه از مدل ابداعی آشکارسازی تغییرات نوع اقلیم استفاده شده. برای این منظور از داده های دما و بارش ماهانه ایستگاه چیتگر و جهت تکمیل آن از شبکه داده های اسفزاری استفاده شد. نتایج نشان داد که در مقیاس سالانه نوع اقلیم باغ از نیمه خشک به خشک تغییر یافته. و در مقیاس فصلی زمستان بیشترین تغییرات را داشته به طوری که نوع اقلیم آن از نیمه مرطوب به اقلیم مدیترانه ای تبدیل شده است. در مقیاس ماهانه بیشترین تغییرات مربوط به ماه مارس و سپس ماه فوریه می باشد. با توجه به اهمیت و تنوع گونه های موجود در باغ، به عنوان یک سرمایه ملی، تداوم این تغییرات ممکن است در آینده حیات بسیاری از جوامع گیاهی موجود در آن را با خطر جدی انقراض مواجه کند.

رودخانه های طبیعی تحت تاثیر عوامل و متغیر های مختلف، پیوسته ازنظر ابعاد، شکل، راستا و الگو ها در حال تغییرات هستند و تغییر مسیر رودخانه ها، همواره موردمطالعه قرار می گیرد. ویژگی هایی مثل روند حرکت رودخانه ها، تغییرات مسیر شبکه ها، الگوها و ارتباط شبکه رودخانه ها با استفاده از تصاویر ماهواره ای قابل انجام است. هدف از این پژوهش، جابه جایی رودخانه هیرمند از رودبار افغانستان تا هامون سیستان به طول 275 کیلومتر با استفاده از تصاویر ماهواره ای سری زمانی لندست 5 و 7 و8 از سال 1988 تا 2018 است. به فاصله هر 5 سال یعنی سال های 1988، 1993، 1998، 2003، 2008، 2013، 2015 و 2018 تصویر اخذ شده و مورد آنالیز قرار گرفته است. نرم افزارGIS وENVI از مهم ترین ابزارهای مورداستفاده در این پژوهش بوده که درجهت آماده سازی و استخراج داده ها مورداستفاده قرار گرفتند. رودخانه موردمطالعه پارامترهای هندسی همچون میانگین و انحراف معیار و. . . برای ضریب خمیدگی و طول دره و طول موج محاسبه شده است. نتایج این تحقیق نشان داد که هرچه از سال 1988 به سال 2018 می رویم، پارامتر های هندسی با توجه به تغییرات رود، روند افزایشی داشته اند و به دلیل طولانی بودن مسیر رودخانه تغییرات عرضی به 11 بازه تقسیم شده تا نتایج بهتر و دقیق تر مورد تحلیل قرار بگیرند. همچنین نتایج بررسی نشان می دهد که میانگین ضریب خمیدگی در سال 1988 به مقدار 5/1 بوده است؛ اما در سال 2018 به میزان 5/2 رسیده است. همین افزایش مبین تغییرات زیاد در مسیر و بستر رود است که تغییرات طولی و پیچ وخم رودخانه هیرمند در بازه 1988 تا 2018 تغییرات زیادی داشته و جابه جایی رودخانه افزایش پیدا کرده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.